على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1404
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خمل ( xamal ) ع . ج . خامل . خملات ( xeml t ) ا . ع . ج . خملة . خملة ( xamlat ) ا . ع . درخت انبوه بهم پيچيده . و جاى درختناك هر جا كه باشد . و پر شتر مرغ نر . خملة ( xamlat ) و ( xemlat ) ا . ع . چادر جامهء خوابدار . و جامهء مخمل و پرزدار مانند چادر و جز آن . و ابريشم . و موى شتر . و پارچهء ابريشمين و پشمين . خملة ( xemlat ) ا . ع . ناكسى . و درون مرد و سر آن . ج : خملات . يق : اسال عن خملاته اى من اسراره . و هو لئيم الخملة : او پست باطن است . خممة ( xemamat ) ع . ج . خم . خم مهره ( xom - mohre ) ا . پ . يك نوع سازى . خمن ( xamn ) م . ع . خمن الشيئى خمنا ( از باب نصر ) : گفت در آن چيز به گمان و قياس . خمن ( xaman ) ا . ع . بدبوئى . خمناك ( xem - n k ) ص . پ . بيمار و دردمند . خمنشر ( xamancar ) ص . ع . مرد لئيم و ناكس و پست و قابل سرزنش و تحقير و شايستهء ملامت . خمو ( xamv ) م . ع . خما اللبن خموا ( از باب نصر ) : سخت گرديد آن شير . خمود ( xomud ) م . ع . خمد خمدا و خمودا . مر . خمد . خمود ( xammud ) ا . ع . جايى كه آتش در آن خوابانند . خمور ( xamur ) ا . ع . خمير مايه . خمور ( xomur ) ع . ج . خمر . خموش ( xamuc ) پ . ح . م . خموشيدن . و ص . ساكت و خاموش و گنگ و بيزبان . و رام . و ستور رام . و چراغ فرو مرده . خموش ( xamuc ) ا . ع . پشه لانه يخمش الوجه . خموش ( xomuc ) م . ع . خمش خمشا و خموشا مر . خمش . خموش ( xomuc ) ا . ع . ج . خمش . خموشة ( xomucat ) ا . ع . خراشيدگى و پوست رفتگى . خموشيدن ( xamucidan ) ف ل . پ . سكوت داشتن و خاموش بودن و ساكت شدن و حرف نزدن . و فرو مردن چراغ . خموص ( xomus ) م . ع . خمص خمصا و خموصا . مر . خمص . خموط ( xomut ) م . ع . خمط خمطا و خموطا . مر . خمط . خموع ( xamu ' ) ا . ع . زن فاجره . خموع ( xomu ' ) م . ع . خمع خمعا و خمعانا و خموعا . مر . خمع . خمول ( xomul ) ا . ع . گمنامى . خمول ( xomul ) م . ع . خمل خمولا ( از باب نصر ) : گمنام و بىقدر گرديد . و خمل ذكره و صوته : نهان گرديد . و خمل ( مجهولا ) : مبتلا شد به درد خمال . خمول ( xomul ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حقارت و مذلت . و تاريكى و ظلمت . و كنج خمول : گوشهء تاريكى و تنهائى و عزلت . خمولستان ( xomulest n ) ا . پ . گور و قبر . خموم ( xomum ) م . ع . خم خما و خموما . مر . خم . خمى ( xami ) ا . پ . كجى و انحنا و اعوجاج . و خمى زانو : انحناى درونى زانو . خمياز ( xam - y z ) و خميازه ( xam - y ze ) ا . پ . كشاكش اعضا به طرف بالا . و دهن دره و فاژه و افزا و فنجا و پياستو و پاسك . خميت ( xamit ) ا . ع . فربه و جسيم و كلان و سمين . خميد ( xamid ) ا . پ . زن . خميدگى ( xamidagi ) ا . پ . انحنا و اعوجاج و كجى و پيچيدگى . و لنگيدگى . خميدن ( xamidan ) ف ل . پ . كج شدن و خم گرديدن . و لنگيدن . خميدن ( xemidan ) ف ل . پ . خلميدن و بينى گرفتن . خميده ( xamide ) ص . پ . كج شده و خم گرديده و معوج و كج و مايل . خمير ( xamir ) ا . ع . آرد آميخته شدهء با آب و برآمده و ترش شده جهة ساختن نان . و مايهء خمير . و عندى خبز خمير اى بائت يعنى نان شبينه . خمير ( xamir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز آميخته شدهء با آب مانند آرد و گل و جز آن كه غليظ باشد و آبكى نبود . و خمير نان : آرد آميختهء با آب كه خمير مايه در آن زده و آماسيده باشد . و خمير ترش : خمير مايه و برازده . خمير ( xemmir ) ص . ع . دائم الخمر و كسى كه هميشه شراب خورد . خميرة ( xamirat ) خمير مايه و برازده . خمير مايه ( xamir - m ye ) ا . پ . هر چيزى كه مخصوص باشد مر حصول تخمير را در جسمى و خصوصا قطعهاى از خمير ترش كه آن را داخل در خمير نان مىكنند جهة برآمده شدن و آماسيدن وى و برازده نيز گويند . خميره ( xamire ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خمير . و هر مادهاى كه از وى چيزى را سازند . و گل سرخ و گل بنفشهء پروردهء در شكر . خميس ( xamis ) ا . ع . لشكر بدانجهت كه پنج ركن دارد : مقدمه و قلب و ميمنه و ميسره و ساقه . و يوم الخميس : روز پنجشنبه . ج : اخمساء و اخمسة . و ما ادرى